Friederici

 

In het muziekinstrumentenmuseum van Leipzig bevindt zich een clavichord van Christian Gottfried Friederici,  in 1765 gemaakt in het Saksische Gera. De kast en deksel zijn geheel uit eikenhout, het heeft de typisch laat-achttiende eeuwse toets-omvang van vijf octaven en is van het zg. 'ongebonden' type, dat wil zeggen dat iedere tangent zijn eigen twee snaren aanslaat. Friederici en zijn broer Christian Ernst waren bepaald niet de eerste de beste bouwers. De familie Mozart had in Salzburg minstens één instrument van hen, getuige dit brieffragment: "Wenn Du mit Herrn Stein sprichst, so must Du alle Gelegenheit vermeiden, von unseren Instrumenten von Gera eine Meldung zu machen, denn er ist eifersüchtig mit dem Friederici". (Met 'Herrn Stein' werd Johann Andreas Stein bedoeld, de beroemdste bouwer van fortepiano's in de 70'er jaren van de achttiende eeuw).

Ook Carl Philipp Emanuel Bach loofde Friederici: hij gaf zelfs de voorkeur aan diens clavichorden boven die van de familie Hass "wegen des Tractaments" en omdat hij diens octaaf-snaren in de bas "nicht leiden kann". Hass, die notabene in dezelfde stad -Hamburg- woonde als hijzelf. Uit de inventaris die na zijn dood werd opgemaakt valt op te maken dat hij hoogstwaarschijnlijk zelf een clavichord van Ch.E.Friederici bezat.

 

De precieze nabouw van Matthias Griewisch is ook van eikenhout gemaakt. Het strakke design van het onderstel maakt dat het als meubel een slanke en moderne indruk maakt. Dit clavichord overtuigt vooral in werken van F.J.Haydn (latere sonates) , W.A.Mozart (Fantasia in d, Adagio in b) en de 'Empfindsame' stijl van W.F.&C.Ph.E.Bach. Maar ook vader Bach en zijn inspirators G.Böhm, J.A.Reincken en D.Buxtehude klinken er voortreffelijk op. Vanwege de aard van het mechaniek word je als speler onmiddellijk afgestraft wanneer je techniek niet goed genoeg is. In het voorwoord van zijn 'Inventionen' zegt J.S.Bach het zo: "…am allermeistem aber eine cantable Art zu erlangen…". Die woorden zijn de grootste uitdaging voor iedere speler!   

 

Laten we tenslotte nogmaals C.Ph.E. Bach aan het woord. In diens 'Versuch über die ware Art das Clavier zu spielen' lezen we: "Das Clavichord ist also das Instrument, worauf man einen Clavieristen aufs genaueste zu beurtheilen fähig ist".

 

Waarvan akte.